ایالات متحده و سازمان بهداشت جهانی: خروج ترامپ و پیامدهای آن

را سازمان بهداشت جهانی (WHO)که در سال 1948 تأسیس شد، یک آژانس تخصصی سازمان ملل متحد است که وظیفه هدایت و هماهنگی تلاش‌های جهانی بهداشت را بر عهده دارد. از ریشه کن کردن آبله گرفته تا مبارزه با بیماری های همه گیر مانند کووید-19، WHO نقشی اساسی در حفاظت از سلامت عمومی جهانی ایفا می کند. با این حال، عملیات آن به ویژه در مورد حکمرانی، شفافیت و پاسخگویی بدون انتقاد نبوده است.

در 20 ژانویه 2025، در تصمیمی بحث برانگیز، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، فرمان اجرایی خروج ایالات متحده از WHO را امضا کرد. این دومین تلاش ترامپ برای فاصله گرفتن ایالات متحده از این سازمان بود، پس از اقدام مشابهی در سال 2020 که توسط جانشین وی، رئیس جمهور جو بایدن، لغو شد. عقب نشینی مجدد بحث ها را در مورد نقش ایالات متحده در همکاری بین المللی بهداشت، اثربخشی WHO و پیامدهای گسترده تر برای حاکمیت بهداشت جهانی برانگیخته است.

سازمان بهداشت جهانی: هدف و چالش ها

ماموریت WHO شامل امنیت بهداشت جهانی، پاسخ به بیماری همه گیر، ریشه کنی بیماری، و ارتقای مراقبت های بهداشتی همگانی است. دستاوردهای کلیدی آن عبارتند از:

1. ریشه کنی آبله: یکی از اولین موفقیت های آن ریشه کنی کامل آبله در سال 1980 بود.
2. مبارزه با اپیدمی ها: سازمان جهانی بهداشت پاسخ‌های بین‌المللی را به بحران‌هایی مانند ابولا، سارس و کووید-۱۹ رهبری کرده است.
3. استانداردهای جهانی بهداشت: این سازمان هنجارهایی را تنظیم می کند و راهنمایی های فنی برای سیستم های بهداشتی در سراسر جهان ارائه می دهد.

علیرغم این دستاوردها، سازمان جهانی بهداشت با انتقاداتی مواجه شده است، به ویژه در مورد:

• مسائل حاکمیتی: اتهامات ناکارآمدی و حساسیت به نفوذ سیاسی اعتبار آن را تضعیف کرده است.
• نگرانی های شفافیت: منتقدان استدلال می‌کنند که واکنش آهسته سازمان به همه‌گیری‌های در حال ظهور، به‌ویژه در دوران کووید-19، تحت تأثیر فشارهای ژئوپلیتیکی بوده است.
• چالش های تامین مالی: اتکای سازمان جهانی بهداشت به کمک های داوطلبانه، که اغلب با اولویت های اهداکنندگان خاص همراه است، توانایی آن را برای اقدام مستقل محدود کرده است.

تصمیم ترامپ برای خروج آمریکا از سازمان جهانی بهداشت

دلیل انصراف

تصمیم پرزیدنت ترامپ برای خروج بر اساس چندین دلیل اعلام شده بود:

1. تعصب ادعایی نسبت به چین: ترامپ سازمان بهداشت جهانی را به حمایت از چین در مراحل اولیه همه‌گیری کووید-19 متهم کرد و به تأخیر در اعلام وضعیت اضطراری بهداشت جهانی و بررسی ناکافی واکنش چین اشاره کرد.
2. عدم تعادل مالی: ایالات متحده تقریباً 18 درصد از بودجه سازمان بهداشت جهانی را به خود اختصاص داده است که آن را به بزرگترین کمک کننده تبدیل می کند. ترامپ استدلال کرد که این نابرابری مالی بار ناروایی را بر دوش مالیات دهندگان آمریکایی وارد می کند در حالی که سایر کشورها، مانند چین، کمک بسیار کمتری کردند.
3. نگرانی های حاکمیتی: ترامپ خروج خود را به عنوان حمایت از حاکمیت ایالات متحده توصیف کرد و تاکید کرد که سازمان های بین المللی نباید سیاست های داخلی را دیکته کنند.

پیامدهای کلیدی خروج

انصراف عواقب فوری و بلند مدت دارد:

1. از دست دادن بودجه: توقف کمک‌های ایالات متحده، برنامه‌های مهم سازمان جهانی بهداشت، از جمله برنامه‌های مبارزه با مالاریا، HIV/AIDS و سل را به خطر می‌اندازد.
2. خلاء رهبری بهداشت جهانی: ایالات متحده در طول تاریخ نقش اصلی را در شکل دادن به سیاست های بهداشت جهانی ایفا کرده است. عقب نشینی آن می تواند نفوذ آن را کاهش دهد و به کشورهای دیگر، به ویژه چین، اجازه دهد تا خلاء را پر کنند.
3. اختلال در برنامه ها: انتظار می‌رود کارشناسان آمریکایی که به پروژه‌های سازمان جهانی بهداشت اعزام شده‌اند، فراخوانده شوند، که احتمالاً ابتکارات بهداشتی در مناطق آسیب‌پذیر را به تاخیر می‌اندازد.

واکنش های جهانی و داخلی

پاسخ بین المللی

جامعه بین‌المللی تا حد زیادی از تصمیم ترامپ انتقاد کرده است و بسیاری از رهبران بر اهمیت اقدام جمعی در پرداختن به چالش‌های بهداشت جهانی تاکید کرده‌اند. برای مثال، رهبران اتحادیه اروپا بر تعهد خود به WHO تاکید کردند و نسبت به تضعیف احتمالی پاسخ‌های بهداشت جهانی بدون دخالت ایالات متحده ابراز نگرانی کردند.

نظرات داخلی

در داخل ایالات متحده، عقب نشینی واکنش های مختلفی را برانگیخته است:

• حامیان به آن به عنوان موضعی در برابر ناکارآمدی و سوگیری ژئوپلیتیکی در سازمان جهانی بهداشت نگاه کنید.
• منتقدان هشدار می دهند که این تصمیم امنیت بهداشت جهانی را تضعیف می کند و رهبری ایالات متحده را در صحنه جهانی کاهش می دهد.

پیامدهای گسترده تر برای سلامت جهانی

خروج ایالات متحده از WHO بر چالش‌های بزرگ‌تری در حاکمیت بهداشت جهانی و چندجانبه‌گرایی تاکید می‌کند. چند مسئله کلیدی مطرح می شود:

1. بی ثباتی تامین مالی: اتکای سازمان جهانی بهداشت به کمک های داوطلبانه، آن را در برابر تصمیمات سیاسی آسیب پذیر می کند، همانطور که در خروج ایالات متحده مشاهده شد.
2. رقابت ژئوپلیتیکی: این تصمیم بر رقابت فزاینده بین ایالات متحده و چین در شکل دادن به هنجارها و نهادهای بین المللی تأکید می کند.
3. امنیت جهانی بهداشت: بدون حمایت ایالات متحده، اثربخشی واکنش‌های بین‌المللی به همه‌گیری‌ها و بحران‌های بهداشتی می‌تواند به میزان قابل توجهی تضعیف شود.

مسیر رو به جلو

فرآیند خروج، که برای تکمیل آن به 12 ماه زمان نیاز دارد، فضایی را برای برگشت‌های احتمالی یا مصالحه باقی می‌گذارد. اینکه آیا این تصمیم توسط دولت های آینده مورد تایید قرار می گیرد یا تجدید نظر خواهد شد، نامشخص است. در همین حال، بحث در مورد چگونگی اصلاح WHO برای افزایش پاسخگویی، شفافیت و کارایی آن ادامه دارد.

نتیجه

خروج ایالات متحده از سازمان بهداشت جهانی نشان دهنده یک لحظه حساس در دیپلماسی بهداشت جهانی است. این پرسش‌های مهمی را در مورد نقش سازمان‌های بین‌المللی، تعادل بین حاکمیت و چندجانبه‌گرایی و اثربخشی حاکمیت بهداشت جهانی مطرح می‌کند. از آنجایی که جهان با چالش های بهداشتی فزاینده ای از جمله بیماری های همه گیر و بیماری های نوظهور مواجه است، نیاز به اقدام جمعی هرگز بیشتر از این نبوده است. تضمین موفقیت WHO مستلزم رسیدگی به کاستی‌های آن و تقویت همکاری بین‌المللی برای حفظ سلامت و رفاه همه کشورها است.

منابع:

• رویترز: ترامپ فرمان اجرایی خروج ایالات متحده از WHO (2025) را امضا کرد
• وب سایت رسمی WHO: درباره WHO و ابتکارات بهداشت جهانی
• گاردین: تحلیل خروج ترامپ از سازمان بهداشت جهانی و پیامدهای آن
• Politico: استراتژی بهداشت جهانی ایالات متحده پس از خروج WHO