Thỏa thuận Khí hậu Paris và việc rút lui của Donald Trump: Một phân tích toàn diện

Các Hiệp định khí hậu Paris, được ký vào tháng 12 năm 2015, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong cuộc chiến toàn cầu chống biến đổi khí hậu. Đó là một hiệp ước quốc tế có tính ràng buộc về mặt pháp lý, thống nhất hầu hết mọi quốc gia trên thế giới trong nỗ lực chung nhằm hạn chế phát thải khí nhà kính, hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu và giải quyết các tác động tàn khốc của biến đổi khí hậu. Hiệp ước này được ca ngợi là một thắng lợi của ngoại giao đa phương, phản ánh sự thừa nhận nhu cầu cấp thiết phải giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, thỏa thuận này cũng phải đối mặt với những thách thức chính trị đáng kể và một trong những thời điểm đáng chú ý nhất trong lịch sử của nó là vào năm 2017 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố quyết định rút Mỹ khỏi Thỏa thuận Paris. Động thái này đã gây ra tranh cãi đáng kể, cả trong nước và quốc tế, đồng thời đặt ra câu hỏi về tương lai của hành động vì khí hậu toàn cầu.

Bài viết này đi sâu vào các khía cạnh chính của Thỏa thuận Khí hậu Paris, bối cảnh chính trị xung quanh thỏa thuận, ý nghĩa của việc Trump rút lui và cuộc tranh luận toàn cầu đang diễn ra về hành động biến đổi khí hậu sau sự ra đi của Hoa Kỳ.

Hiệp định Khí hậu Paris là gì?

Thỏa thuận Khí hậu Paris là một hiệp ước quốc tế mang tính lịch sử nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu bằng cách giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu và thúc đẩy khả năng phục hồi trước tác động của biến đổi khí hậu. Thỏa thuận này đã được đàm phán trong Hội nghị các bên lần thứ 21 (COP21) của Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), diễn ra tại Paris vào tháng 12 năm 2015.

Mục tiêu chính của Thỏa thuận Paris

1. Hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2°C: Mục tiêu chính của Thỏa thuận Paris là hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2°C so với mức tiền công nghiệp, với tham vọng giới hạn ở mức 1,5°C. Mục tiêu đầy tham vọng này dựa trên sự đồng thuận khoa học rằng mức nóng lên vượt quá 2°C có thể dẫn đến những hậu quả thảm khốc, chẳng hạn như các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, mực nước biển dâng cao và mất đa dạng sinh học.

2. Giảm phát thải toàn cầu: Thỏa thuận kêu gọi các quốc gia nộp các khoản đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) nêu rõ các cam kết của họ nhằm giảm lượng khí thải. Những cam kết này không mang tính ràng buộc về mặt pháp lý nhưng nhằm phản ánh những nỗ lực hành động vì khí hậu trong nước của mỗi quốc gia. Mỗi quốc gia dự kiến ​​sẽ tăng cường NDC của mình theo thời gian để đạt được các mục tiêu đầy tham vọng hơn.

3. Hỗ trợ tài chính cho các nước đang phát triển: Các quốc gia phát triển cam kết hỗ trợ tài chính cho các nước đang phát triển để giúp họ giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thỏa thuận này đặt ra mục tiêu huy động 100 tỷ USD mỗi năm vào năm 2020 để hỗ trợ hành động về khí hậu ở miền Nam bán cầu.

4. Minh bạch và trách nhiệm giải trình: Thỏa thuận Paris bao gồm một cơ chế giám sát và báo cáo mạnh mẽ để theo dõi tiến độ hướng tới các mục tiêu giảm phát thải. Các quốc gia được yêu cầu nộp báo cáo thường xuyên về các hành động liên quan đến khí hậu của họ và việc kiểm kê toàn cầu cứ 5 năm một lần sẽ đánh giá tiến trình chung hướng tới các mục tiêu của thỏa thuận.

Sự tham gia toàn cầu vào Thỏa thuận Paris

Một trong những thành tựu quan trọng nhất của Thỏa thuận Paris là sự tham gia rộng rãi của nó. Tổng cộng có 196 quốc gia đã ký hiệp ước, trong đó Hoa Kỳ là một trong những nước đóng vai trò chủ chốt. Thỏa thuận này được thiết kế mang tính toàn diện và linh hoạt, cho phép mỗi quốc gia đặt ra các mục tiêu riêng dựa trên khả năng và hoàn cảnh quốc gia.

Sự ủng hộ rộng rãi của thỏa thuận và việc cả các nước phát triển và đang phát triển đều được tham gia vào quá trình này đã khiến nó trở thành một bước ngoặt trong ngoại giao khí hậu quốc tế. Nó đánh dấu sự thay đổi từ cách tiếp cận từ trên xuống của các hiệp định khí hậu trước đây, chẳng hạn như Nghị định thư Kyoto, sang một hệ thống hợp tác toàn cầu tự nguyện, từ dưới lên.

Quyết định rút khỏi Thỏa thuận Paris của Donald Trump

Vào tháng 6 năm 2017, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã gây chú ý khi tuyên bố quyết định rút Hoa Kỳ khỏi Thỏa thuận Khí hậu Paris. Thông báo của ông được đưa ra sau nhiều tháng đồn đoán và là một phần trong chương trình nghị sự “Nước Mỹ trên hết” rộng hơn của ông, trong đó nhấn mạnh việc bãi bỏ quy định, giảm sự tham gia của Hoa Kỳ vào các hiệp định quốc tế và ưu tiên tăng trưởng kinh tế hơn các vấn đề về môi trường.

Lý do đằng sau việc rút tiền

Quyết định rút khỏi Thỏa thuận Paris của Trump được thúc đẩy bởi một số yếu tố chính:

1. Mối quan tâm kinh tế: Trump và những người ủng hộ ông lập luận rằng Thỏa thuận Paris sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ bằng cách áp đặt các quy định nặng nề đối với các ngành công nghiệp của Mỹ, đặc biệt là than, dầu và khí đốt. Họ cho rằng thỏa thuận này sẽ dẫn đến mất việc làm và làm suy yếu khả năng cạnh tranh kinh tế của đất nước, đặc biệt là so với các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ, những quốc gia không có cùng mục tiêu giảm phát thải nghiêm ngặt.

2. Chủ nghĩa hoài nghi về biến đổi khí hậu: Mặc dù đại đa số các nhà khoa học đồng ý rằng biến đổi khí hậu là có thật và do hoạt động của con người gây ra, nhưng Trump và nhiều đồng minh chính trị của ông lại bày tỏ sự hoài nghi về quy mô và mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Trong thông báo của mình, Trump tuyên bố rằng Thỏa thuận Paris là “không công bằng” đối với Hoa Kỳ và nó nhắm mục tiêu không tương xứng vào các doanh nghiệp Mỹ trong khi cho phép các quốc gia khác tiếp tục phát thải khí nhà kính mà không bị hạn chế đáng kể.

3. chủ quyền quốc gia: Trump đóng khung quyết định của mình như một quyết định sẽ bảo vệ chủ quyền của Hoa Kỳ. Ông lập luận rằng Thỏa thuận Paris đã hạn chế khả năng của Hoa Kỳ trong việc đưa ra các chính sách khí hậu của riêng mình và các thỏa thuận khí hậu quốc tế không nên được áp đặt đối với từng quốc gia. Theo quan điểm của ông, thỏa thuận này làm suy yếu khả năng của Mỹ trong việc ưu tiên lợi ích của chính mình và an ninh năng lượng.

4. Hỗ trợ từ ngành nhiên liệu hóa thạch: Quyết định rút lui của Trump cũng phù hợp với lợi ích của ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch, vốn đã lên tiếng phản đối các quy định về khí hậu. Dưới sự lãnh đạo của Trump, Hoa Kỳ đã bãi bỏ nhiều quy định về môi trường, bao gồm các hạn chế về khí thải từ các nhà máy điện đốt than và tìm cách mở rộng sản xuất dầu khí trong nước.

Phản ứng toàn cầu đối với việc rút tiền

Việc Trump rút khỏi Thỏa thuận Paris đã gây ra phản ứng mạnh mẽ cả trong nước và quốc tế:

1. Phê Bình Quốc Tế: Các nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm cả những người đến từ Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều quốc đảo nhỏ, đã lên án quyết định của Trump, nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác toàn cầu trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Ban lãnh đạo Liên minh châu Âu gọi quyết định này là một “bước lùi lớn” và tái khẳng định cam kết của mình đối với thỏa thuận. Liên Hợp Quốc, Ngân hàng Thế giới và các tổ chức quốc tế khác bày tỏ lo ngại rằng việc Mỹ rút quân sẽ làm suy yếu các nỗ lực chung nhằm giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

2. Phản ứng trong nước: Trong khi quyết định của Trump được nhiều người ủng hộ ông, bao gồm cả công nhân ngành than, khen ngợi, nó lại vấp phải sự phản đối đáng kể từ các nhóm môi trường, nhà khoa học và thậm chí một số lãnh đạo doanh nghiệp. Những nhân vật nổi tiếng như cựu Tổng thống Barack Obama và cựu Ngoại trưởng John Kerry đã chỉ trích động thái này là thiển cận và gây bất lợi cho cuộc chiến toàn cầu chống biến đổi khí hậu.

3. Phong trào “Chúng tôi vẫn ở trong”: Để đáp lại việc rút tiền, nhiều tiểu bang, thành phố và doanh nghiệp của Hoa Kỳ tuyên bố sẽ tiếp tục cam kết thực hiện các mục tiêu của Thỏa thuận Paris. Phong trào “We Are Still In”, do các thống đốc, thị trưởng và lãnh đạo doanh nghiệp dẫn đầu, cam kết tiếp tục giảm khí thải và đầu tư vào năng lượng tái tạo bất chấp quyết định rút khỏi hiệp định của chính phủ liên bang.

Quy trình rút tiền về mặt pháp lý và chính trị

Quá trình rút khỏi Thỏa thuận Paris không diễn ra ngay lập tức. Theo các điều khoản của thỏa thuận, một quốc gia không thể chính thức rời khỏi cho đến ba năm sau khi được phê chuẩn. Hoa Kỳ chính thức bắt đầu quá trình rút lui vào năm 2019 và việc rút lui hoàn tất vào tháng 11 năm 2020, khiến Hoa Kỳ trở thành quốc gia duy nhất thoát khỏi thỏa thuận.

Bất chấp việc Trump rút lui, Mỹ vẫn bị ràng buộc về mặt kỹ thuật bởi thỏa thuận trong thời gian tạm thời. Điều này khiến một số quy định về môi trường được áp dụng, nhưng sự không chắc chắn xung quanh chính sách khí hậu của đất nước đã góp phần gây ra cảm giác bất ổn toàn cầu và làm suy yếu nỗ lực chung nhằm giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Sự đảo ngược của Chính quyền Biden

Sau khi nhậm chức vào tháng 1 năm 2021, Tổng thống Joe Biden đã nhanh chóng có động thái đảo ngược quyết định của Trump và tái gia nhập Thỏa thuận Paris. Lệnh điều hành của Biden để tái tham gia hiệp định là một thời điểm quan trọng trong cuộc tranh luận về khí hậu toàn cầu, báo hiệu sự trở lại vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ trong các vấn đề khí hậu và tái khẳng định cam kết của nước này đối với hợp tác toàn cầu.

Việc Biden tái gia nhập Thỏa thuận Paris được ca ngợi là một chiến thắng cho những người ủng hộ môi trường, nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về cam kết lâu dài của Hoa Kỳ đối với hành động vì khí hậu. Các nhà phê bình lập luận rằng sự qua lại chính trị giữa các chính quyền - một chính quyền ủng hộ hành động khí hậu và người kia rút lui khỏi nó - nhấn mạnh sự biến động của chính sách khí hậu của Hoa Kỳ và những thách thức trong việc đảm bảo cách tiếp cận ổn định, nhất quán cho vấn đề này.

Phần kết luận

Thỏa thuận Khí hậu Paris thể hiện một thành tựu lịch sử trong chính sách môi trường và ngoại giao toàn cầu. Nó cung cấp một khuôn khổ để các quốc gia hợp tác cùng nhau nhằm giải quyết mối đe dọa hiện hữu của biến đổi khí hậu, với mục tiêu hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức dưới 2°C và theo đuổi các nỗ lực nhằm hạn chế nhiệt độ này ở mức 1,5°C. Tính toàn diện và linh hoạt của thỏa thuận cho phép sự tham gia toàn cầu, với các quốc gia cam kết giảm phát thải phù hợp với hoàn cảnh quốc gia của họ.

Tuy nhiên, việc Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Paris dưới thời Tổng thống Trump là một bước thụt lùi lớn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Nó nêu bật những thách thức chính trị trong việc duy trì chính sách khí hậu nhất quán và nêu lên mối lo ngại về tương lai của hành động khí hậu toàn cầu khi không có sự lãnh đạo của Hoa Kỳ. Mặc dù quyết định tham gia lại thỏa thuận của chính quyền Biden là một diễn biến tích cực, nhưng cuộc khủng hoảng khí hậu đòi hỏi hành động toàn cầu khẩn cấp và bền vững. Vẫn còn phải xem liệu Hoa Kỳ và các quốc gia khác có thực hiện cam kết của họ theo Thỏa thuận Paris hay không, nhưng tiền đặt cọc chưa bao giờ cao hơn trong cuộc chiến bảo tồn một hành tinh có thể sống được cho các thế hệ tương lai.